Drukkerijen moeten kleur bekennen in deze digitale revolutie en hebben daarbij diverse opties. Dat betoogt Steven Peters, Sector Banker Technologie Media Telecom bij ABN Amro, in deze blog.

We lezen nog steeds met onze ogen. In dat opzicht is er sinds de papyrus boekrol van vijfduizend jaar geleden niets veranderd. Maar de boekrol zelf heeft allerlei transformaties ondergaan. Na de uitvinding van de boekdrukkunst in de 15e eeuw werd informatie en kennis ook voor de gewone man bereikbaar. Een verandering die revoluties teweegbracht. Nu staan drukkerijen aan de andere kant: door de digitale revolutie staat hun businessmodel al een aantal jaar op losse schroeven. Voor verschillende soorten drukkerijen pakt deze ontwikkeling anders uit.

Onder invloed van de digitalisering zijn drukkerijen gedwongen om hun verdienmodel kritisch onder de loep te nemen. Veel drukkerijen breiden hun aanbod uit met nieuwe diensten, zoals vormgeving, toegevoegde diensten na het drukproces en consultancy. Specialisatie in een marktsegment kan een oplossing zijn. Een ander groeiscenario is gebaseerd op een diversificatie van het aanbod. Zo kunnen drukkerijen het verschil maken door hun producten toe te snijden op specifieke markten. Dit kan helpen om de afhankelijkheid van traditioneel drukwerk te verlagen en het onderscheidend vermogen van drukkerijen te vergroten.

Digitalisering als aanjager voor groei
Om succesvol te zijn, moeten drukkerijen opnieuw kleur bekennen. Zo speelt digitalisering een belangrijke rol. Online drukkers slagen erin om hun omzet te laten groeien en gaan naar verwachting het speelveld steeds meer domineren. Zo daalt de behoefte aan klassieke printuitingen ten gunste van digitale printproducten, reclame en commercieel drukwerk. 

Drie groeiscenario’s
In het rapport ‘De mens - een merkwaardige trend’ schetst kenniscentrum GOC drie strategische opties voor drukkerijen om te groeien: 

1. Van allround drukkerij naar drukfabriek
Investeer in geautomatiseerde productie, waarvoor zo weinig mogelijk mensen nodig zijn. Moderne digitale printers kunnen ook kleinere opdrachten uitvoeren, met zeer korte doorlooptijden. Door orders met elkaar te combineren, wordt produceren sneller en goedkoper.  

2. Van drukkerij naar nichespecialist
Ontwikkel je tot nichespeler. Zet grafische producten in de markt waarvoor specialistische kennis nodig is, bijvoorbeeld 3D-prints of printed electronics. Volg de technologische ontwikkelingen op de voet en trek personeel aan met nieuwe hightech-vaardigheden.  

3. Van drukkerij naar adviseur
Laat de drukpers staan en word adviseur. Klanten zoeken naar een goede communicatiemix van papier en digitaal en schakelen hierbij graag hulp bij in. Zo kunnen drukkerijen groei realiseren door zich te ontwikkelen tot adviseurs en makelaars van grafische toepassingen. De realisatie hiervan kunnen zij weer uitbesteden aan gespecialiseerde grafische bedrijven. Consultants met kennis van digitaal en print en een uitgebreid netwerk in de creatieve industrie, kunnen van grote waarde zijn.

De mogelijkheden voor vier typen drukkerijen
De richting die je kiest moet natuurlijk wel aansluiten bij de mogelijkheden van de drukkerij. Daarom heb ik voor vier typen drukkerijen een aantal mogelijkheden in kaart gebracht.

Online verkoop biedt algemene drukkerijen nieuwe kansen
Drukkers van traditionele uitingen, zoals reclamefolders, formulieren, geboortekaartjes en direct mailings, hebben moeite om het hoofd boven water te houden. Door digitalisering daalt de vraag naar dit type drukwerk, wat tot overcapaciteit en consolidatie leidt. Zij moeten de concurrentie aan van online drukkers die steeds meer het speelveld bepalen. Mogelijk kunnen zij hun voortbestaan veiligstellen door ook de stap naar internet maken. Online kunnen ze uiteenlopende markten bedienen met een grote verscheidenheid aan diensten en producten. Maar dan moet de online winkel wel op orde zijn en het drukproces verregaand geautomatiseerd.

De transformatie naar online drukwerk op basis van een uiterst efficiënt proces is niet voor alle bedrijven haalbaar. Drukkers met goed ontwikkelde commerciële vaardigheden kunnen ook de overstap naar het adviseurschap overwegen.

Drukwerk voor uitgeverijen: automatiseren of specialiseren 
De volumes van dagbladen, tijdschriften en boeken lopen terug; drukkers in deze branche hebben hier veel last van. Zij staan voor de uitdaging het productieproces te automatiseren. Deze drukkerijen moeten opdrachten efficiënt kunnen verwerken tegen lage prijzen. Voor sommige partijen blijft er werk als nichespecialist in bijzondere uitgaven van tijdschriften en boeken.  

Een betere markt voor verpakkingsdrukwerk
De toekomst voor bedrukkers van bijvoorbeeld kartonnen of kunststof verpakkingen ziet er rooskleuriger uit. Mensen blijven tenslotte fysieke producten consumeren en die zitten vaak in een verpakking. Bovendien worden verpakkingen belangrijker: ze beschermen niet alleen het product, maar geven kritische consumenten ook informatie over de herkomst en ingrediënten van een product. En de verpakking is voor veel merken een uithangbord. Toch is het ook voor deze categorie drukwerk noodzakelijk om te investeren in automatisering.

Hightech biedt specialistische drukker kansen
En dan zijn er nog de gespecialiseerde drukkers. Voor hen liggen er kansen in nieuwe technieken en hightech printwerk, zoals 3D-printing en printed electronics. In deze laatste categorie zien de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) en het platform Techwatch een veelbelovend specialisme, want het is goed mogelijk om tegen lage kosten eenvoudige elektronische functies aan producten toe te voegen. Denk aan pleistersensoren voor de zorg of RFID-tags in plaats van streepjescodes voor retail. Ze startten daarom begin 2016 een nieuw platform: Printed Electronics NL.

Drukkerijen in het digitale tijdperk
Vorig jaar stelden we in het rapport ‘Playing the game’ dat niet de technologie centraal staat, maar de mens. Toch houdt de opkomst van nieuwe technologieën in dat mensen hun professionele vaardigheden continu moeten ontwikkelen om hun positie op de arbeidsmarkt te behouden. Dit geldt in het bijzonder voor bedrijfstakken die onder druk staan, zoals drukkerijen. Om succesvol door de technologische revolutie te komen, moeten zij met nieuwe ogen naar hun vak kijken.  

Over de auteur
Steven Peters is Sector Banker Technologie Media Telecom bij ABN Amro. Steven is bedrijfseconoom met een specialisatie in finance. Hij heeft een uitgebreid netwerk van ondernemers, investeerders en andere belanghebbenden in de TMT sector. ‘In mijn rol adviseer ik bedrijven over actuele trends en ontwikkelingen, geef ik presentaties en schrijf ik rapporten. Om een goed financieel adviseur te zijn is verdieping in klanten en hun sector onmisbaar. Door onze kennis, kunde en netwerk te ontsluiten, voegen we waarde toe in tijden van steeds snellere verandering.’