Nu Facebook’s beursgang dé financiële happening van 2012 moet worden, is het leuk om Mark Zuckerberg even te herinneren aan de ‘beursgang’ rond 1450 van Johannes Gutenberg. Gutenberg kreeg na zijn uitvinding van de losse-letter-druk een mega-opdrachtgever: de Kerk. Hij mocht de Bijbel drukken. Dat project maakte Gutenberg’s drukkerij tot een aantrekkelijk investeringsobject.

Als het waar is dat Facebook deze week een aanvraag voor een beursgang indient, zal er waarschijnlijk een waarde voor Zuckerberg’s geesteskind uitrollen van tussen de 60 en de ruim 75 miljard euro. Maar indringender is de vraag of het engagement van de nu rond 800 miljoen Facebookgebruikers bestendig zal zijn, als hun sociale netwerk een beursgenoteerde onderneming wordt. Met de nieuwe aandeelhouder in Gutenberg’s drukkerij liep het al snel mis.

Ruzie

Die aandeelhouder, de welgestelde jurist Johann Fust, begon zich te bemoeien met de onderneming, waar intussen ook Peter Schöffer als ‘bedrijfsleider’ was aangesteld. Gutenberg en Fust kregen ruzie en de aandeelhouder eiste zijn geïnvesteerde vermogen terug. Het eind van het liedje was dat Gutenberg’s uitvinding in handen kwam van Fust en bedrijfsleider Schöffer. Gutenberg werd beconcurreerd door zijn eigen drukkerij en hij werd enige tijd later zelfs uit zijn woonplaats Mainz verjaagd.

Naar’t schijnt heeft Zuckerman lang nagedacht over de impact van een exit voor zijn mede-aandeelhouders. Dat zijn goeddeels meewerkende kompanen in zijn Facebook-organisatie. En Zuckerman houdt een controlerend belang, want insiders zeggen dat de beursgang zich zal beperken tot ‘slechts’ een belang van tien miljard dollar in de onderneming.

Het Gutenberg-scenario is één dreiging die aan Facebook’s beursgang kleeft. Zuckerberg heeft een beursgang lang uitgesteld, omdat hij een negatief effect vreest op de betrokkenheid van zijn bedrijfskader. Als nieuwbakken miljonairs of  - voor toekomstig participerend management – miljonairs to be ligt hun passie niet langer vanzelfsprekend bij dienen van de 800 miljoen gebruikers, maar lonken er andere verleidingen en zakelijke avonturen. En ook de openbaarheid, die door een beursgang wordt afgedwongen, kan een Achilleshiel zijn van de altijd publiciteitsschuwe Zuckerberg. Kortom: ruzie in de tent.

Curators

In de elf jaar die Gutenberg nog leefde, na het verschijnen van zijn Gutenberg-Bijbel waren er al tientallen drukkerijen in Zuid-Duitsland en Italië ontstaan. Gutenberg had rond zijn idee van herbruikbare losse letters een procedé ontwikkeld, dat anderen vrij snel konden imiteren.

Wat Facebook biedt is in de kern feitelijk een set hulpmiddelen die internetsavvies in staat stelt om soepel medegebruikers te vinden, met hen te communiceren, om breedbandige content op het net te zetten en te delen, alles te delen. Het is curators-gereedschap. Dat is geen unieke dienst. Facebook moet dan ook alles uit de kast halen om Twitter en vooral Google voor te blijven, waarbij de mobiele gebruikers een steeds belangrijker doelgroep vormen. In Nederland is Hyver, nu onderdeel van TMG een sterke lokale concurrent.

Er wordt hoog opgegeven van de tijd die mensen aan sociale media besteden.  De gemiddelde tijd dat Nederlanders online zijn nadert intussen met 104 minuten per dag aardig de gemiddelde tijdsbesteding van een Nederlander aan televisie: 148 minuten. Maar sociale media nemen in dat online gedrag in Nederland nog maar gemiddeld 12 minuten per dag in. We zijn massaal online, maar in ons sociale mediagedrag lopen we daarmee wat achter op vergelijkbare lokale markten (bron TNP NIPO). 

Ballon

Facebook probeert uit alle macht zoveel mogelijk gebruikers binnen zijn kleverige web te houden om hun gegevens en onlinegedrag te exploiteren Maar de toeters en bellen die Facebook hen voorschotelt - zoals Timeline, waarbij je ‘vrienden’ vrijwel alles kunnen volgen wat je doet - worden maar matig gewaardeerd. Dat kan uitlopen op het plotseling inzakken van een Facebookhype zoals ooit de virtuele wereld Second Life als een ballon is leeggelopen.

Zuckerberg heeft weinig keus, dus die beursgang komt er. Maar het Gutenberg-scenario zal hem nog vaak uit de slaap houden.